Franczak, Jerzy: Převlékárna

Franczak, Jerzy
Převlékárna

anotace beletrie zahraniční

Hrdinou Franczakovy knihy Převlékárna je, stejně jako její tvůrce, mladý, nadaný krakovský básník a spisovatel. Přesto se však autor od své literární postavy distancuje a její existenci dává do „ironických uvozovek”.

 

Jerzy Franczak: Převlékárna, přel. Soňa Filipová, Protimluv, 2009

 

(cz)

Hrdinou Franczakovy knihy Převlékárna je, stejně jako její tvůrce, mladý, nadaný krakovský básník a spisovatel. Přesto se však autor od své literární postavy distancuje a její existenci dává do „ironických uvozovek”. Největším problémem Jirky z Převlékárny je to, že nedokáže najít vlastní identitu a ujasnit si své plány do budoucna, protože být spisovatelem je podivná profese: vyžaduje neustálé zpracovávání vlastního života pomocí literárních prostředků a jeho vyprávění, což vždy znamená přenést se z omezeného prostoru reality do světa fikce, kde není nikdo za nic zodpovědný a každý člověk či každá věc mohou být v kteroukoli chvíli přepsány, karikovány či dokonce vymazány.

Jirka se pohybuje mezi přáteli, kteří se stejně jako on potýkají s nereálností okolního světa a s nepřirozenými rolemi, které musejí hrát. Dá se říci, že všichni obývají titulní „převlékárnu”. Tam si zkoušejí předem připravené osobnosti-masky, které obměňují v marné naději, že najdou takovou, která by „slušela” jejich tváři. Jde o existenciální problém a prvotřídní literární hru současně, vždyť maskami jsou v tomto případě nejrůznější styly a citáty, které fungují stejně dobře v prostředí literátů i mezi milovníky umění. Jen díky tomu může Jirka, který dočasně získal práci v nakladatelství, znovu „upravovat” text Dantovy Božské komedie, který před ním „upravil” Gombrowicz v provokativní knížečce O Dantovi, a vracet mu tak původní podobu.

Avšak ne vždy tu literární hry a převlékání masek plní pouze funkci hravosti: Jirka, jeho dívka i kamarádi se potýkají s autentickou touhou po skutečných hodnotách a s neschopností brát svět vážně, a jestliže někomu „Převlékárna” asociuje knihy z literárního proudu „banalismu”, tak otázky, které jsou v ní kladeny, jsou banalismu vzdálené, mají však velmi blízko k prastaré a velice závažné filozofické otázce: „jak žít?”

 

 

 

(pl)

Bohater książki Jerzego Franczaka jest – jak autor książki – młodym, zdolnym poetą i pisarzem mieszkającym w Krakowie. Autor jednak wyraźnie dystansuje się od swej postaci literackiej, biorąc jej egzystencję w ironiczny nawias. Głównym kłopotem Jurka z "Przymierzalni" jest brak wyrazistej tożsamości i skrystalizowanych planów życiowych, bycie pisarzem jest bowiem dziwaczną profesją: skazuje na nieustanne opracowywanie własnego życia przy pomocy środków literackich, opowiadanie go, co oznacza zawsze – przenoszenie z domeny realności w świat fikcji, gdzie za nic nie trzeba do końca brać odpowiedzialności, a rzeczy i ludzie w każdej chwili mogą zostać poddani korekcie, karykaturującemu przerysowaniu lub wręcz anihilacji.

Jurek żyje wśród kolegów i koleżanek równie jak on borykających się z nierzeczywistością otaczającego ich świata i z sztucznością ról, które odgrywają. Można powiedzieć, że wszyscy przebywają w tytułowej "przymierzalni". Wypróbowuje się tam gotowe osobowości-maski, które wymienia się w daremnym poszukiwaniu tej, która by "pasowała” do twarzy. Jest to w jednej chwili problem egzystencjalny – i przednia zabawa literacka, bo maski to jednocześnie czynne w środowisku literatów i miłośników literatury zbiory języków i cytatów. Dlatego Jurek, znalazłszy na pewien czas pracę w wydawnictwie, może "poprawiony" przez Gombrowicza w prowokacyjnej książeczce O Dantem tekst "Boskiej Komedii" "poprawiać" na nowo – przywracając mu poprzedni kształt.

Nie zawsze jednak zabawy literackie i przebieranie w maskach są tu działalnością jedynie ludyczną: Jurek, jego dziewczyna i koledzy borykają się z autentycznym głodem rzeczywistych wartości i z niemożnością przeżywania świata na serio, a jeśli nawet "Przymierzalnia" skojarzy się komuś z książkami nurtu "banalizmu", to pytania, jakie się w niej zadaje, do banalizmu nie przystają – bliżej już od nich do bardzo starej i bardzo poważnej filozoficznej kwestii: "jak żyć?".

 

 

 

(en)

The main problem for Jurek in The fitting Room is his lack of a defined identity or fixed life plan, beacause beeing a writer is a bizarre profession: it condemns him to endless revision of his life with the help of litterary means, telling the story of it, which always means shifting from the realm of reality into the worls of fiction, where you don’t have to take responsibility for anything, and at any moment people and things can be subjected to correction, revisions that results in caricature, ot total anihilation. Jurek lives among male and female friends who, like him, are struggling with the unreality of the worls around them and with the artificiality of the roles they are playing. We could say that they are all stuck in the “fitting room” of the title. There they try on ready-made personality masks, which they keep swapping in a futile search for one that “fits” their faces. All at once this is an existential problem – and an excellent litterary game, beacause the masks are at the same time sets of languages and quotations that are actively used within the milieu of writers and lovers of literature.
Jerzy Jarzębski,
New Books from Poland – Fall

© Jerzy Jarzębski
český překlad © Soňa Filipová

 

Diskuse

Vložit nový příspěvek do diskuse
Vaše jméno:
E-mail:
Text příspěvku:
Kontrolní otázka: Kolik je prstů na jedné ruce
Kontrolní otázka slouží k ochraně proti vkládání diskusních příspěvků roboty.

Více k článku

související články

zhlédnuto 3113x

katalogy

Koupit knihu

Inzerce
Inzerce